فهرست
پارههای انسانشناسی
خوانش تصاویر: ویژگی فردی یا فرهنگی؟( لادن رهبری)
انسان شناسی تصویری بر این باور بنیادی استوار است که نمود آشکار فرهنگ را می توان در نمادهای قابل مشاهده در مناسک، رفتارهای کالبدی، دستاوردهای مادی محیطی و ... مشاهده کرد. انسان شناسی تصویری می کوشد با ثبت این نمودهای مادی آشکار فرهنگی در فیلم و عکس، امکان نمایش و تحلیل این داده ها را برای خود مهیا کند. تحلیل رویدادهایی مانند مراسم قربانی یا رقص و سایر مناسک دسته جمعی که بدون استفاده از روش های انسان شناسی تصویری بسیار دشوار خواهد بود؛ زیرا در این رویدادها که عناصر بسیاری در آن به صورت دسته جمعی به حرکت در می آیند، حافظه ی انسانی و یادداشت برداری بر مبنای حافظه به کلی نارسا می گردد و به علاوه بسیار برداشت گرایانه می شود... ادامه مطلب
کتابخانه آرمانی علوم انسانی(2000-2004)(14)
2000 1- اکسل هونت: مبارزه برای به رسمیت شناخته شدن، هانس یوآس: خلاقیت عمل ؛ دو کتاب که گویای زنده بدن نظریه اجتماعی در آلمان است. 2- مارک ابلس: یک مردم شناس در مجلس. 3- پیر ولتز: جهان جدید صنعتی. 4- پل ریکور: حافظه، تاریخ، فراموشی. 5- پتر اسلوتردیجک: بسیج بی پایان؛ انسان به چه میزان از فاجعه نیاز دارد؟ این پرسشی است که فیلسوف آلمانی مطرح می کند، فیسوفی که نوشته هایش گاه واکنش های زیادی برانگیخته اند. آیا با یک هایدگر عصر پسا مدرن سروکار داریم؟ 6- کریستوف دوژور: رنج در فرانسه؛ درد و رنج در کار را نمی توان به در فیزیکی خلاصه کرد. مولف بر رنج روانی تکید دارد. اصطراب ، ترس و شرم ، بخش هایی از نوعی بردگی داوطلبانه هستند که مدیریت لیبرلی از آن سود می برد... ادامه مطلب
زنان مدیر:چالش ها و موانع(منصوره افقهی)
میزان حضور زنان در رده های مدیریتی ، اعم از مدیریت کلان و یا خرد در کشور ما بسیار ناچیز است.آمار موجود بیانگر آنست که از نظر کمی حدود 08/32 درصد از شاغلان بخش مشمول قانون استخدام کشوری را زنان تشکیل می دهند . نحوه توزیع زنان در وزارتخانه ها بدین گونه است که 36/72 درصد در وزارت آموزش و پرورش،حدود 6/16 درصد در وزارت بهداشت،درمان و آموزش پزشکی و حدود 04/11 درصد در سایر وزارت خانه ها به کار اشتغال دارند.(سالنامه آماری کشور،1383) تجمع زنان در دو وزارتخانه آموزش و پرورش و بهداشت،درمان و آموزش پزشکی(حدود 90 درصد) با توجه به محدودیت مشاغل این دو وزارتخانه،نشان دهنده فقدان تنوع مشاغل قابل دسترسی و نبود امکان تحرک شغلی برای زنان است... ادامه مطلب
یگانگی سوژه و ابژه در شناخت شناسی فمینیستی(لادن رهبری)
شناخت شناسی فمینیستی بر آن است که جهان مورد شناسایی و فرآیندهای نیل به شناخت را از دیدگاه زنان مورد بررسی قرار دهد. فمینیست ها معتقدند که کار زنان دارای وحدت فعالیت های یدی و ذهنی و عاطفی است. کار یدی و عاطفی زنان مردان را از نیاز به مراقبت از بدن های خودشان و محیطی که در آن زندگی می کنند بی نیاز می کند و به آن ها اجازه می دهد که در جهانی انتزاعی زندگی کنند که در آن کار زنان به عنوان یک فعالیت غریزی و طبیعی در نظر گرفته می شود... ادامه مطلب
نزار القطری و پیوندهای روحی ملت های خاورمیانه(پیمان اسحاقی)
عموما گفته می شود که مردمان اقصی نقاط عالم کشور قطر را در سال های اخیر با معرفی گویندگان بخش های مختلف خبری شبکه ماهواره ای «الجزیره» که در ابتدای اجرا، خود را حاضر در قطر معرفی می کنند، می شناسند. این امر از این پس در کشور ما نسبت به قطر، در ارتباط با نام «نزار القطری» روی خواهد داد... ادامه مطلب
آگهی های خانگی(زهرامیلانی)
می توان گفت امروزه تلویزیون جزء لاینفک فضاهای خانگی به حساب می آید.این وسیله الکتریک که با تکوین از شکل های اولیه تا به امروزجای خود را در میان اعضای خانواده باز کرده،دیگر تنها رسانه ای برای انتقال اطلاعات،خبر و یا پخش فیلم های سرگرم کننده به شمار نمی آید بلکه با اشکال متنوع خود برجنبه زیبایی شناختی اش افزوده و به عنوان جزئی از چیدمان حریم عمومی منازل قرار گرفته است... ادامه مطلب
تراژدی وبر(اصغر ایزدی جیران)
تراژدی شخصی وبر. زندگی شخصی وبر همانندی عجیبی با اندیشه های او درباره جامعه سنتی و مدرن دارد. مادراش "زنی بافرهنگ و باتقوا بود که تمایلات انساندوستانه و مذهبی او با شوهرش یکسان نبود" (کرایب، 1382: 52). اما پدراش "به عنوان یکی از عناصر دستگاه سیاسی حاکم"، از "مهمترین اعضای حزب لیبرال ملی" بود (کوزر، 1373: 321). مادر وبر نماینده جامعه سنتی است: مادری مذهبی؛ و پدر اش نماینده جامعه مدرن: پدری بورژوا. وبر همیشه شاهد مشاجرات و اختلافات عمرانه پدر و مادراش بود و آرزو داشت که روزی بتواند عامل پیوند صلح¬آمیز میان آن دو شود؛ ولی هیچگاه موفق نشد و پس از مرگ پدراش تا آخر عمر از فراز و نشیب های روانی رنج برد... ادامه مطلب
کتابخانه آرمانی علوم انسانی(1994-1999)(13)
1994 1- کشف غار شووه در دره آردش که تحلیل های هنر نقاشی های اولیه را زیر و رو می کند، نقاشی هایی با قدمت سی هزار ساله. 2- ریچارد رورتی: امید به جای دانش. 3- آلن تورن: دموکراسی چیست؟ 4- استفن پینکر: غریزه زبان؛ در خط نوآم چامسکی، یک کتاب ترویجی که از یک تز شگفت انگیز دفاع می کند: قابلیت زبان یک قابلیت ذاتی است. 5- کارل او. اپل: اخلاق گفتگو. 6- اریک ج. هابسباوم: عصر غایت ها. 7- مارک اوژه: برای یک انسان شناسی جهان های معاصر 8- فرانسوا روستانگ: خواب مصنوعی چیست؟ 9- چارلز تایلر: چند فرهنگ گرایی... ادامه مطلب
جامعه پساصنعتی: جلوه گاه فناوری فکری(لادن رهبری)
ظهور جامعه ی پساصنعتی ایده ای است از جامعه ای فرضی که نطفه های آن در برخی از جوامع پیشرفته ی امروزی مشاهده شده است. دانیل بل، جامعه شناس آمریکایی، مبدع نظریه ی پیدایش جامعه ی پساصنعتی نیست ولی دیدگاه های او از تاثیر گذارترین و مهم ترین دیدگاه ها در این زمینه است. جامعه ی پساصنعتی که بل به تصویر می کشد، در تضاد با جامعه ی صنعتی قرار نمی گیرد. در دیدگاه وی، جامعه ی صنعتی، جامعه ای است که برپایه ی فن آوری و استفاده ی بهینه از تکنیک ها و ماشین آلات صنعتی شناخته می شود و خصلت تولیدی دارد... ادامه مطلب
پرسش از فرهنگ(5): آیا جامعه ایران و اعمال مردم این کشور با فرهنگ مذهبی و اسلامی آنان سازگار است یا بیشتر پیرو فرهنگ ملی و باستان
اساس این پرسش بر یک تقابل (dichatomy) بنا شده است که به طور عام در انسان شناسی و فرهنگ شناسی کنونی جهان به زیر سئوال رفته است. در حقیقت اینکه چنین نوع از تقابل هایی را بپذیریم به معنی آن است که نه فقط باور به آن داشته باشیم که می توان در سرچشمه ها به اشکال خالص و به «جزیره» هایی از اندیشه رسید که بدون آنکه از بیرون از خود مایه بگیرند، فکری را ایجاد کرده اند و توسعه بخشیده اند، بع شدت مورد شک و تردید قرار گرفته است. در این حال اکثریت قریب به اتفاق انسان شاسان امروز از اشکال «در هم آمیخته» فرهنگی سخن می گویند که به دلیل وجود میان کنش هایی ظاهر شده اند که همواره شکل ها و محتوهای ترکیبی داشته اند... ادامه مطلب
هم- فرهنگی و خرده فرهنگ ها
این نظریه به گونه ای که به وسیله مارک اورب (Mark p. Orbe) و ریجینا اسپلر (Regina E. Spellers) مطرح شده است عمدتا بر چند مولفه تاکید می کند که عبارتد از : 1- جوامع کنونی در خود گروهی از جماعت ها و هویت ها را به وجود می آورند که حاشیه ای هستند و این امر در قالب ایجاد سلسله مراتبی از این هویت ها در هر جامعه ای انجام می گیرد؛ 2- در این سلسله مراتب بالاترین امتیازات و مقامات در اختیار افرادی قرار می گیرد که از لحاظ سلسله مراتب هویتی در موقعیت بالاتری قرار دارند؛3- این گروه برای تداوم موقعیت خود نظام های ارتباطی ایجاد می کنند که لزوما به نظام های ارتباطی عمومی منتقل نشده و با آنها دارای فاصله و تمایز کارکردی و سازوکاری هستند؛ 4-... ادامه مطلب
قدرت خانگی: مذاکره در مورد تقسیم نابرابر کار(م. بیتمن، ف. لاوجوی تر تلخیص و ترجمه:هما مداح)
این تحقیق برای آشکار ساختن دلائل و نحوه گسست میان اعتقادات و عمل استرالیایی ها در مورد تقسیم کار خانگی انجام گرفته است. در حالی که آمار سال 1983 نشان می دهد که 87 درصد استرالیایی ها با این عبارت که " مردان و زنان باید کارهای خانه را با هم تقسیم کنند" موافقند اما اطلاعات مربوط به 1991 نشان می دهد که 70 درصد از کل کارهای خانگی را زنان انجام می دند. دلیل این شکاف چیست؟... ادامه مطلب
پرسش از فرهنگ: توهم و هویت(3)
ابتدا به یک واقعیت که شاید برای بسیاری از ایرانیان روشن نباشد، تاکید کنیم: ایران کشوری است که تداوم تاریخی خود را بیش از آنکه مدیون ساختارهای فرهنگی – زبان شناختی و سازوکارهای عمومی اجتماعی باشد ( که البته همه این موارد بسیار مهم بوده اند) مدیون تداوم یک موقعیت سیاسی بوده است: ایران پیش از هر چیز و به ویژه در ادبیات و زبان پیش مدرن ما، یک پنداره ( یا یک ایده) سیاسی است و نه یک زبان و یک فرهنگ به مفهوم نوعی یکپارچگی فرهنگی یا اجتماعی، در فرهنگ باستانی «ایرانیت» مفهومی بیشتر اسطوره ای است و نه مفهومی بر پایه یک قرارداد اجتماعی که طبعا جز در دورانی مدرن و بر اساس انقلاب های اجتماعی و دولت های ملی نمی توانسته است وجود خارجی داشته باشد... ادامه مطلب
هنر فاشیست نبودن: مقدمه میشل فوکو بر کتاب «ضد ادیپ» ژیل دولوز و فیلیپ گتاری
در اروپای سال های 1945 تا 1965، اندیشیدن، راه و روش جا افتاده ای داشت. نوعی شیوه خاص در گفتار سیاسی و نوعی اخلاق خاص روشنفکران مورد پذیرش همگان بود. در آن سال ها باید کمابیش با مارکس صمیمی می بودی و چنان به افکارت پر و بال نمی دادی که از فروید دور می افتادی؛ همچنان که باید به نظام های نشانه ای (دال ها) احترام زیادی می گذاشتی. اگر کسی دعوی آن داشت که قلم به دست بگیرد و سرگرم مشغولیت غریب توصیف بخشی از حقیقت درباره خود یا دیگران شود؛ حتما باید این سه شرط را می داشت... ادامه مطلب
محراب ، عنصر نمادین (بهنوش شمس الهی)
کاربرد عناصر نمادین در فضاهای مقدس سب گردیده تا این فضاها ضمن برخورداری از تقدس از بار معنایی و محتوایی نیز برخوردار گردند و آموزه های دینی در عالی ترین شکل هنر متجلی شوند و از آنجایی که آموزه ها در ادیان مختلف متفاوت بوده فضاهای مقدس نیز به صورتهای مختلف شکل یافته اند ( معبد ، کلیسا ، مسجد و.. ) . " محراب " ، که برخی از آن به عنوان " مهرابه " ، یاد می کنند از عناصر نمادین در فضای مسجد می باشد که از آن جهت مشخص نمودن قبله استفاده می شود و آنرا محل مبارزه با شیطان ونشانگر توحید و یگانگی خداوند می دانند... ادامه مطلب
کار خانگی و احساسات (ترجمه هما مداح)
با افزایش اشتغال زنان در ده های اخیر، تغییراتی در نحوه تقسیم کار خانگی نیز رخ داده است(Dolan,1987). اما این تغییرات به معنای تعادل در انجام کار خانه و بیرون از خانه نبوده و سهم مردان در تقسیم کار خانگی به اندازه کافی افزایش نیافته است(Thompson,1991) هر چند تحقیقات نشان می دهند که مشارکت مردان در انجام کار خانگی افزایش یافته (Gershuny,1988) اما حتی در میان خانواده های بدون فرزند که در آن هر دو نفر، زن و مرد، شاغل هستند هم اغلب شوهران کمتر از زنانشان کار خانگگی انجام می دهند(Marshall,1990)... ادامه مطلب
جامعه بسته/ جامعه باز (اصغر ایزدی جیران)
ارگانیسم بسته و ارگانیسم باز. فریتیوف کاپرا در کتاب پیوندهای پنهان فهمی نو از انسان، جامعه و جهان با تکیه و تاکید بر یافتن پیوندهای پنهان ارائه می دهد (1). فهمی که در اثر دیدی هولوگرامیک، تصویر کل در جزء و تصویر جزء در کل (مورن)، حاصل می شود به ما می آموزد که از لحظه تفکر تحلیلی به لحظه تفکر ترکیبی برسیم. زمانی که در لحظه تفکر تحلیلی هستیم، امور و پدیده ها را در خودشان و استقلال شان بررسی می کنیم و از این رو اثرات و تحولات پدیده ها (طبیعی یا فرهنگی) در سطحی خرد و ایستا نگریسته می شود؛ این مرحله اول اندیشه است... ادامه مطلب
کتابخانه آرمانی علوم انسانی:(1987- 1993) (12)
1- دانیل ونت: استراتژی مترجم 2- ژیل کپل: حومه های اسلام 3- آلن بلوم: روح خلع سلاح شده؛ یک اندیشمند دانشگاهی درباره زوال فرهنگ و اندیشه سخن می گوید. 4- لوک فری و آلن رنو: هستی فرد (1986-1968) 5- ادگار مورن: اندبشه اروپا؛ اروپا وحدت خود را نه در گذشته ، نه در جغرافیا و مرزهایش بلکه در رسیدن به آگاهی نسبت به سرنوشت مشترک می یابد. 6- لوک بولتانسکی و لوران تونر: درباره توجیه کردن ، اقتصادهای عطمت ؛ کتاب بنیانگذار مکتب میثاق ها... ادامه مطلب
تقسیم جنسی کار خانگی، یک نگاه کلی (هما مداح)
پرداختن به موضوعی مانند تقسیم کار خانگی هم از دیدگاه نظری و هم در واقعیت از اهمیت زیادی برخوردار است. نحوه تقسیم کار جنسی در خانه، می تواند دلیل وجود تفاوت در نرخ و نوع اشتغال زنان و مردان را به خوبی تبیین کند. همچنین می تواند رویکردی برای بررسی روابط قدرت و حتی روابط عاطفی در خانواده و میان زنان و مردان باشد. شیوه این تقسیم کار البته در دورانهای مختلف تاریخی و در جوامع مختلف از تنوع برخوردار است اما می توان آن را نوعی "تجربه مشترک" میان همه زنان و مردان در کل جهان و در مقاطع مختلف تاریخی دانست... ادامه مطلب
پرسش از فرهنگ(2): جامعه تا چه حد حق دارد در تولید فرهنگی اعضایش دخالت کند؟
شاید نخست لازم باشد تعریف خود را از جامعه و به خصوص جامعه معاصر ارائه دهیم تا سپس بتوانیم به این پرسش پاسخ دهیم. همین تاکید بر معاصر بودن جامعه، ضرورت یک تفکیک را روشن می کند: جامعه باستانی، جامعه صنعتی و جامعه پسا مدرن یا اطلاعاتی که هم اکنون در آن زندگی می کنیم هر یک می توانند تعاریف متفاوتی داشته باشند، در جامعه کشاورزی پیش صنعتی جامعه به مجموعه ای از انسان ها اطلاق می شد که بر اساس هویت های جمعی خود به گرد هم آمده بودند و بر اساس همین هویت ها با یکدیگر وارد کنش متقابل می شدند، کما اینکه نهادها و روابط اجتماعی نیز بیشتر از آنکه به «فرد» بپردازد (که مفهومی نامحسوس و حتی به نوعی ناممکن بود) با جماعت ها درگیر بودند و تعامل می کردند... ادامه مطلب