انسان همچون سایر موجودات زنده دارای یک نظام ارتباطی است که به وسیله آن می تواند با همنوعان خود و با سایر موجودان ارتباط یرقرار کند. این نظام، از زبان تکلم شده بسیار فراتر می رود، زیرا بنا بر برآوردهای گوناگون – و مفهوم و تعریفی که به زبان داده می شود – دانشمندان «عمر» این زبان را در طیفی بین 50 تا 250 هزار سال قرار می دهند، در حالی که قدمت نخستین «انسان های ماهر» (هومو هابیلیس) یعنی «انسان هایی که توانستند برای نخستین بار ابزار بسازند و رابطه خود را با طبیعت دگرگون کنند، به بیش از 3 میلیون سال می رسد. و می توان گمان برد که در طول این مدت طولانی نظام های ارتباطی عمدتا در آن چه امروز به آن ها «اشکال غیر کلامی ارتباط» گفته می شود، خلاصه می شده اند. از مهم ترین این اشکال، می توان به اشکال صدایی و حرکتی اشاره کرد که انسان ها در فرایندی طولانی شروع به معنا گذاری بر آنها می کنند و با نوعی نمادگرایی ارادی یا غریزی از آن ها برای ابراز احساس های خود و درک احساس های دیگران بهره می برند... ادامه مطلب
