ابتدا بگویم که ما برای آنکه بتوانیم به سیستم های خود در هر زمینه ای ارتقا بدهیم باید آنها را با موقعیت جهانی این سیستم ها هماهنگ کنیم، بنابراین مسئله بهبود وضعیت و بالا رفتن کیفیت، یک امر سلیقه ای یا مبتنی بر این یا آن اصل نظری نیست، بلکه باید در آن به موضوع کارایی و رابطه با سیستم های مشابه دیگر در سطح جهان اندیشید. در این زمینه، الگویی که در سراسر جهان وجود دارد، دانشگاه ها را مراکز «آموزشی - پژوهشی» تعریف می کند، اصولا جدا کردن آموزش از پژوهش نه تنها ممکن نیست ، بلکه اگر ممکن شود، آن گونه که تا حدودی در کشور ما اتفاق افتاده است به سرعت سبب کاهش کیفیت آموزشی آنها شود... ادامه مطلب

به این دلیل که می‌خواهیم راجع به تصویر شهر حرف بزنیم، لذا اولین بحث این است که انسان و شهر چه رابطه‌ای دارند؟ یا چگونه این روابطشان تعریف می شود؟ شاید مسئله اساسی مردم‌شناسی یا انسان شناسی امروز رابطه میان انسان و شهر یا جوامع شهری است. فکر می‌کنم اگر بحث را از این جا آغاز کنیم بد نیست تا بعد برسیم به اینکه سینمای مستند چگونه می‌تواند تصویری از انسان امروز در شهر معرفی کند؟... ادامه مطلب

مطالعات نشان داده که در تمام جوامع انسانی که می‌شناسیم، چه جوامع کوچک یا «ابتدایی» که «سیستم های پیشرفته سیاسی و اقتصادی»( با تعریف اروپایی ها از این واژگان) ندارند و به سطح شهرنشینی نرسیده‌اند که امروزه به آنها جوامع نانوشتار می‌گوییم چه پیشرفته ترین جوامع که اکنون در مرحله پساصنعتی هستند، هیچ کدام از آنها فاقد سیستم تنبیهی- پاداشی نیستند. ما نمی‌گوییم فقط تنبیه چون سیستم‌های اجتماعی - به غیر از برخی جوامع خاص- همیشه تنبیه با پاداش همراه بوده‌است. جامعه افراد خودش را در برخی موارد تنبیه و در برخی موارد تشویق می‌کند... ادامه مطلب

بهتر است، برای علمی که در اینجا مورد پرسش و بحث است، اصطلاح جدیدتر «انسان‌شناسی» و نه «مردم‌شناسی» را به کار ببریم. این امر نه‌تنها با گرایشی انطباق دارد که امروز در سطح جهانی قابل مشاهده است و انسان‌شناسی را به مثابه‌ی علمی جامع که به تمام ابعاد حیات انسانی می‌پردازد، مطرح می‌کند و بنابراین دیگر هم‌چون دوران استعماری در آن علمی خاص جوامعی که غربی‌ها به آن‌ها نام «ابتدایی» و «اولیه» می‌دادند، محدود نمی‌کند، بلکه با گرایش خود ما در ایران در سطح دانشگاهی نیز هماهنگ است، چنان‌که در ایران، نام رسمی این رشته در دانشگاه تهران، «انسان‌شناسی» است... ادامه مطلب

چند سال پیش یک نویسنده ی ایرانی، کتابی به زبان انگلیسی به نام "ایران، یک ملّت تصوری" نوشت و در آن بیان کرد که نام ایران و ملّتش جعلی و بدون گذشته ی تاریخی و فرهنگی مشترک است که در زمان رضاشاه ساخته و حتّی در این کتاب بیان شده که به زورِ او زبان فارسی، زبان سراسری ایران شده است. در واقع پاسخ به این دست نوشته ها یکی از انگیزه های من در نوشتن کتاب "ایران، ناسیونالیسم و تجدّد" است... ادامه مطلب

خزاعی‌فر، استاد دانشگاه فردوسی و سردبیر مجله مترجم و مجله انگلیسی زبان The Reader، لیسانس خود را در رشته ادبیات انگلیسی، فوق لیسانس خود را در رشته آموزش زبان از ایران و دکترایش را در رشته زبانشناسی از دانشگاه یومیست انگلستان گرفته است. خزاعی‌فر محققی است که در قلمرو حوزه مطالعات ترجمه فعالیت می‌کند. نگاه او به ترجمه نگاهی صرفاً پدیدار شناختی و توصیفی نیست، بلکه توصیفش را با داوری و تجویز آمیخته است زیرا از نظر خزاعی فر ترجمه فعالیتی است که در زبان مقصد صورت می‌گیرد و بر زبان و فرهنگ مقصد تأثیر می‌گذارد و بنابراین نمی‌توان فارغ از هر نوع دغدغه از دیدگاهی صرفاٌ عینی و توصیفی به آن نگریست... ادامه مطلب

مصرف کنندگان آمریکایی علاقه دارند مواد تازه خریداری کنند، حال چه محصولاتی طبیعی باشد و چه محلی... آنها عقیده دارند که غذاهای «قومی» هم منبع خوبی برای انتخاب غذاهایشان است. این نیاز به تنوع را شاید بتوان با تصویر آمریکا به مثابه «کشور فراوانی» منطبق دانست. اما ارزش بنیادین آزادی و «دیگ ذوب» (در مورد غذاهای قومی) نیز در آن بی تاثیر نیست. اگر بخواهم دقیق تر بگویم، فضای ملی (ایالات متحده) است که به شدت با مفهوم انتخاب غذا پیوند خورده است. برای مصرف کنندگان آمریکایی این فضا امکان غذا خوردن مطلوب را به وجود می آورد، یعنی پرهیز از برخی از مواد (شیمیایی و صنعتی) و برعکس مصرف برخی دیگر (مواد تازه و طبیعی)... ادامه مطلب

شکی نیست که مشترکاتی بین لوی استروس، میشل فوکو، ژاک لاکان، لویی آلتوسر... بر محور آنچه ضد انسان گرایی نظری نامیده شده است، وجود داشته است. اما می توان به سرعت دریافت که تفسیرهای آنها از موضوع به هیچ عنوان یکسان نبوده است. رویکرد لوی استروس و میشل فوکو بسیار متفاوت است. فوکو در پرسمانی از نوع نیچه ای، اراده حقیقت به گونه ای که علوم انسانی به کار گرفته اند را به زیر سئوال می برد و آن را با فن اعمال قدرت در ارتباط قرار می دهد. در حالی که در آن دوران ابدا نمی توان گفت که لوی استروس هیچ تردیدی درباره آرمان علمی علوم انسانی که به سوی حقیقت گام بر می دارند، به خود راه می داده است... ادامه مطلب

مفهوم «اصلاح» که واژه جمع آن در ادبیات سیاسی سال های اخیر بسیار رواج یافته است، ظاهرا معادلی برای واژه اروپایی «رفرم» است که دو معنا داشته است: نخست معنایی در حوزه الهیات که بسیار به مفهوم پرتستانتیسم نزدیک است و آن شامل تغییراتی بود که مخالفان سیاست های قرون وسطایی کلیسای مسیحی از جمله لوکس گرایی و فساد در آن، به بازی گرفتن شعائر دینی و بی توجهی به نیاز های بشری از جمله نیاز به شادی و لذت و نیاز به سعادت دنیوی در کلیسای کاتولیک وجود داشت و این دقیقا در تضاد با عملکردی ریاکارانه درون خود کلیسا بود... ادامه مطلب

آیا باید در جهانی شدن نوعی امتیاز و شانس را مشاهده کرد که سبب شکوفایی بازارهای مالی می شود؟ یا آن را نوعی عامل فشار و ابزاری در خدمت ایجاد فقر و نابرابری دانست؟ مارک ابلس، دیدگاهی کاملا متفاوت را عرضه می کند. در کتاب «انسان شناسی جهانی شدن» (2008، پایو) او با فاصله گرفتن از کلیشه های رسانه ای، نظرات خود را بیان کرده است. به باور او، جهانی شدن، واقعه ای جدید در تاریخ بشر به حساب می آید که آن را «نه می توان خوب دانست و نه بد» : جهانی شدن موضوعی برای مطالعه است که خود را به مثابه چالشی به انسان شناسان تحمیل می کند، انسان شناسانی که به صورتی اضطراری ناچار به آن هستند که چارچوب های نظری خود را دگرگون کنند. ابلس معتقد است که این پدیده، باورها و رفتارهای ما را در سطح جهانی تغییر داده است. پی آمد این امر، از یک سو نوع جدیدی از سیاست ورزی است و در کنار آن نوع جدیدی از ظهور خشونت... ادامه مطلب