
(تصویر: شرلی کلارک در 1970)
شرلی کلارک(Shirley Clarke) چهره برجسته سینمای آوانگارد امریکا در سال های دهه 1950 و 1960 و پیشگام ویدیو در سال های دهه 1970 ،زیبایی شناسی دیگرگونی را به آثار خود راه داد که از آن به «رقص پردازی تصاویر»یاد می شود.اودر آثار ویدیویی چون «تانگز»(1981-82)که همکاری تئاتری توانمندی با سام شپارد و جوزف چیک بود،با کاربرد تدوین رقص پردازانه و جلوه های فنی به مانند یک زبان بیانی دراماتیک ،به دستکاری تصاویر، زمان و مکان پرداخت.
کلارک پیش از آنکه فیلم ساز شود آموزش رقص دیده بود.فیلم های آغازین او چون «رقص در آفتاب»(1953) نشانگر آمیزه های ریتمیک حرکات انسانی و حرکات و تدوین رقص پردازانه دوربین اند.کلارک همچون چهره برجسته و اثر گذارجنبش تجربی سینما وریته سال های 1950 امریکا،فیلم های بلند ومستندهای دراماتیکی نیز پدیدآورده که ازمیان آنها فیلم مستقل کلاسیک «دنیای بی احساس»(1963)است.او همچنین آفریننده مجموعه ای ازقطعات ویدیویی رقص بود.کلارک در 1964 با ساخت فیلم مستندش «رابرت فراست:عاشق در کشاکش با جهان »برنده جایزه آکادمی شد.و همچنین برای فیلم «اورنت:ساخت امریکا» ستایش شد.
شرلی کلارک با نام اصلی شرلی بریمبرگ فرزند یک خانواده لهستانی مهاجر و ثروتمند بود.ناکامی او درکار رقص وی را اب یما پزشکی و سپس فیلم سازی گرایش داد.او رقص درآفتاب(1953) را از یکی از طراحی های رقص اب یماری س اقتباس کرد. انجمن فیلم رقص نیویورک فیلم او را همچون بهترین فیلم رقص سال برگزید. کلارک فیلم سازی را به کمک هانس ریختر در سیتی کالج نیویورک فراگرفت اما پیش از این فیلم « درپارک های پاریس» (1954)را ساخته بود.او در1955 به عضویت فیلم سازان مستقل امریکا درآمد و یکی ازاعضا حلقه فیلم سازان مستقل در گرینویل ویلاژ شد که دیگر اعضا آن مایا درن، استن برکیج و یوناس مکاس بودند. کلارک درفیلم « لحظه ای از عشق»خط و رنگ را به گونه انتزاعی به کار می برد تا رقص را به شکل ناب به تصویر کشد.فیلمش «چرخ و واچرخ پل ها» نمونه برجسته ای از اکسپرسیونیزم انتزاعی در سینماست که دو نوارصدای گوناگون دارد، یکی موسیقی الکترونیک «لویی »و«بب» بارون و دیگری موسیقی جاز تئو ماچرو؛ اثرتجربی بنیادی وتمام عیاری که با مونتاژو برهم نمایی تصاویر، رقص خیره کننده ای از پل های گوناگون شهر نیویورک را به نمایش می گذارد واز آنها(درنسخه جاز)جلوه ای ازیک جنگل شهری و( درنسخه الکترو اکوستیک ) جلوه ای از یک چشم اندازبیگانه و نا آشنا پدید می سازد. اودوربین را برای آفریدن حس حرکت به هنگام فیلم برداری ساختارهای بی جان به کارمی برد.کلارک در 1961« بیانیه سینمای نوین امریکا» را امضا کرد و در 1962 «شرکت فیلم سازان» را درنیویورک به گونه مشترک پایه گذاشت.چندین فیلم کلارک همچون آثاربرجسته هنری شناخته شده اند. او غالبا تدریس می کرد و درسینماها و موزه های نیویورک به سخنرانی می پرداخت. ارتباط(1961) که فیلمی برپایه نمایشنامه جک گلبراست وبه نوازندگان جاز معتاد به هروئین می پردازد اثر برجسته ای در پیدایش جنبش فیلم مستقل نیویورک شناخته می شود.این فیلم پیشگام سبک نوینی بود که واقع گرایی سینمایی گسترده تری را به کار می برد و دستمایه هایش مقولات اجتماعی درقالب فیلم های کم هزینه سیاه و سفید بود.این فیلم همچنین ازاین دید برجسته است که سازنده اش نخستین آزمون ها درمبارزه موفقیت آمیز برای ازمیان بردن قواعد نوین سانسورایالت نیویورک را به کار درآورده است.این فیلم همچنین به مانند تفسیری درباره ناکامی های سینما وریته است،مستندی درباره یک شیوه زندگی، اما فیلمی که فیلم اب یما با دقت بسیارنوشته شده است.
فیلم بعدی اب یما دنیای بی احساس (1964) نخستین فیلمی بود که داستانی درباره دسته های خیابانی سیاه پوست می گفت بدون آن که برروی اخلاق گرایی هولیوودی تکیه کند و نیز نخستین فیلم تجاری بود که درمکان واقعی یعنی در هارلم فیلم برداری شد.این فیلم برپایه رمانی از وارن میلر بود.
کلارک همچنین یک مصاحبه نود دقیقه ای به سبک سینما وریته را کارگردانی کرد که گفت و گویی با یک همجنس گرای سیاه پوست بود.این فیلم « سیمای جیسن»(1967) نام دارد و کند وکاو پربینشی درباره شخصیت« افراد»به شمارمی آید و اثری است که همچنین نشانگر گستره دید و نیزمحدودیت های سبک سینما وریته است.او این فیلم را با تدوین دوازده ساعت مصاحبه فیلم شده پدید آورد. فیلم را مرکز پخش فیلم سازان پخش کرد که کلارک در1966 خود یکی از پایه گذاران آن بود ودر 1970 به درپی ناتوانی مالی بسته شد.
در سال اب یما 70 و اوائل دهه 80 کلارک به تجربه با اجراهای ویدیویی و به خاستگاه های آموزشی خود در زمینه رقص رو آورد. او گروه تی وی اب یماری س(فضای ویدیوی تلویزیونی) را درآپارتمان خود در طبقه آخرهتل چلسا پدید آورد.دراین گروه ویدیوپردازانی چون اندی گوریان، بروس فرگوسن، اب ی هالک، ویکی پولان، شرایدر باپات،وندی کلارک دخترشرلی کلارک و چند فیلم ساز ویدیویی دیگر عضو بودند.اعضای گروه پیشگام ویدیویی امریکا با نام ویدیو فریکس گه اب یم این گروه می پیوستند که برخی از آنها عبارت بودند از: دیوید کورت، پری تیزدیل، چاک کندی، اسکیپ بلومبرگ، بارت فریدمن و نانسی کین.این گروه درهتل چلسا و درپیرامون آن واقع دردر خیابان بیست و سوم نیوویرک کار می کردند و اغلب دوربین ها و مونیتورهای چندی درپشت بام یا در راه پله های هتل کار می گذاشتند. مشارکت کنندگان مهمان هتل چلسا ویوا، آرتور س.کلارک، و آنیس واردا بودند.گروه دیدارهایی ازکالج ها ومراکز رسانه ای چون باکنل کالج در پنسیلوانیا به عمل می آورد و درآنجا با دانشجویان رشته نمایش و رقص دراجراهای خیابانی گسترده آنها درمرکز دانشجویی و در «سانی کورتلند» به همکاری می پرداخت و دراینجا بود که با دانش جویان هنرهای تجسمی یک دیوار نگاره ویدیویی آفرید.کلارک آموزگاری مشتاق و پشتیبان بود که برنسلی از فیلم سازان ویدیونگارتاثیر گذاشت.او در سال 1975 استاد «یو سی ال ای » شد وتا سال 1985 دررشته فیلم و ویدیو دراین دانشگاه تدریس می کرد
در23 سپتامبر 1997 کلارک کمی پس از جشن تولد هفتاد وهشت سالگی اش ودرپی جدال اب یماری فراموشی(آلزایمر) در اثر حمله قلبی درگذشت.
فیلم شناسی شرلی کلارک
رقص درآفتاب و درپارک های پاریس-1954
گاوبازی-1955
لحظه ای از عشق-1957
آسمان خراش و« حلقه های » بروکسل-1958
چرخ و واچرخ پل ها -1959
زمان ترسناک- 1960
ارتباط-1961
دنیای بی احساس و رابرت فراست: کشاکش عاشق با جهان-1963
سیمای جیسن ومردی در نواحی قطبی-1967
ترنس،یک دو سه و میستریوم، آغاز-1978
وحشی/عشق-1981
تانگز(زبان ها)-1982
اورنت، ساخت امریکا-1985
روی اینترنت:
زندگینامه شرلی کلارک
شرلی کلارک در سینما حقیقت