علیرضا دوستدار دانشجوی دکترای انسان شناسی در هاروارد به درخواست انسان شناسی و فرهنگ مطلب زیر را برای راهنمایی به دانشجویان ایرانی داوطلب تحصیل در دانشگاه های آمریکا نوشته است.
اغلب از دانشجویان کارشناسی یا کارشناسی ارشد انسانشناسی و جامعهشناسی در ایران میشنوم که «مگر میشود از دانشگاههای آمریکا برای دکترای انسانشناسی پذیرش گرفت؟» یا «حالا پذیرش هم اگر گرفتیم، مگر کسی به ما بورس یا کمک هزینه تحصیلی میدهد؟». پاسخ من همیشه این است که پذیرش و بورس گرفتن از دانشگاههای آمریکا کاملآ ممکن است، به شرط اینکه راه و چاه درخواستدادن را یاد بگیرید، مقدار زیادی برای این کار وقت و توان بگذارید، و درست برنامهریزی کنید. در این مقاله، بعضی از ملزومات و نکات اساسی درخواستدادن به دانشگاههای آمریکایی را شرح میدهم. هرچند توجه من در وهله اول رشته انسانشناسی فرهنگی و اجتماعی در مقطع دکتراست، مسائلی که در اینجا شرح خواهم داد به اغلب رشتههای دیگر در علوم اجتماعی و انسانی (تاریخ، جامعهشناسی، مطالعات فرهنگی، مطالعات زنان، مطالعات ادیان، مطالعات اسلامی، مطالعات زبانها و فرهنگهای خاورمیانه، ادبیات تطبیقی، تاریخ علم، مطالعات علوم و تکنولوژی و جامعه، و مطالعات منطقهای مانند مطالعات خاورمیانه، مطالعات آسیایی، و مطالعات آمریکای لاتین) در مقاطع کارشناسی ارشد و دکترا، با اندکی تغییر و تنظیم، قابل تعمیم است.
کارشناسی ارشد یا دکترا؟
اگر هماکنون دانشجوی کارشناسی هستید، یا مدرک کارشناسی دارید، و علاقهمندید در مقطع دکترای انسانشناسی تحصیل کنید، احتمالآ این چند سؤال را پیش رو خواهید داشت:
1- آیا لازم است قبل از دکترا گرفتن، برای مدرک کارشناسی ارشد اقدام کنم؟
2- آیا بهتر است در ایران مدرک کارشناسی ارشد خود را بگیرم یا در آمریکا یا کشور دیگر؟
3- آیا لازم است حتمآ مدرک کارشناسی یا کارشناسی ارشدم در رشته انسانشناسی باشد؟
متأسفانه، یا شاید هم خوشبختانه، هیچ یک از این سؤالها پاسخ دقیق و سرراستی ندارد و هر مورد با مسائل دیگری گره خورده است که توجه به آنها ضروریست.
اول باید توجه کنید که در بسیاری از دانشگاههای آمریکا (ولی نه همه آنها)، داشتن مدرک کارشناسی برای اقدام برای دکترا کافیست. بسیاری از دانشجویان بعد از فارغ التحصیلی با مدرک کارشناسی، مستقیمآ وارد مقطع دکترا میشوند. ولی از طرف دیگر، میانگین سنی دانشجویان سال اول دکترا معمولآ حدود 24 یا 25 سال است. یعنی دانشجویانی که وارد مقطع دکترا میشوند معمولآ بعد از فارغ التحصیلی از مقطع کارشناسی چند سال را صرف تحصیل یا کار نمودهاند، و در هر صورت از یک دانشجوی تازه فارغ التحصیل کارشناسی تجربه بیشتری دارند. در پذیرش گرفتن برای مقطع دکترا، تجربه و دانش از مدرک مهمتر است. بهعلاوه، اگر کسب مدرک کارشناسی ارشد بهخودی خود برای شما اهمیت دارد، باید بدانید که بسیاری از برنامههای دکترا در آمریکا در صورت درخواست دانشجو، پس از تکمیل دروس لازم و قبولی در امتحان جامع، یک مدرک کارشناسی ارشد به او میدهند.
بنابراین هنگام تصمیمگیری برای اقدام برای دکترا، باید وضعیت خود را ارزیابی کنید و ببینید که با توجه به تحصیلات و تجارب فعلی خود و دانش و اندوختههایتان، آیا آمادگی تحصیل دکترا را دارید، یا اینکه بهتر است چند سال دیگر تحصیل کنید؟
در مورد مکان تحصیل کارشناسی ارشد، باز هم پاسخ دقیقی وجود ندارد. از طرفی، تحصیل کارشناسی ارشد در آمریکا احتمال قبولی شما در مقطع دکترا را افزایش خواهد داد. از طرف دیگر، دانشگاههای آمریکا غالبآ برای مقطع کارشناسی ارشد امکانات بورسیه و کمکهزینه کمتری درنظر میگیرند، چون اولآ ترجیح میدهند این امکانات را به دانشجویان دکترای خود اختصاص دهند، و ثانیآ برای بسیاری از دانشگاهها رشتههای کارشناسی ارشد نوعی منبع درآمد است. اگر شما امکان مالی تحصیل کارشناسی ارشد در آمریکا، کانادا، استرالیا، یا کشورهای اروپایی را دارید، ممکن است صرف این هزینه برای قبولی در رشتههای دکترا بیارزد. در غیر این صورت، میتوانید در ایران یا کشورهای آسیایی مانند ترکیه، هندوستان، مالزی، یا سنگاپور مدرک کارشناسی ارشد خود را دریافت کنید و سپس به دکترا بیاندیشید.
آیا برای قبولی در دکترای انسانشناسی، داشتن مدرک در رشته انسانشناسی ضروریست؟ به هیچ وجه. در اینجا هم دانش و تجربه از نفس مدرک اهمیت بیشتری دارد. بهعلاوه، دانشگاههای آمریکا علاقهمندند که بین دانشجویان دکترایشان تنوع زیادی وجود داشته باشد، و همهنوع گرایش در مدارک کارشناسی و حتی کارشناسی ارشد این دانشجویان مشاهده میشود: از فلسفه، تاریخ، زبانشناسی، روانشناسی، جامعهشناسی، علوم سیاسی، مطالعات ادیان، و تعلیم و تربیت گرفته تا رشتههای غیر علوم اجتماعی مانند پزشکی، بیولوژی، علوم پایه، و مهندسی. این تنوع تجربه تحصیلی موضوع جدیدی نیست و سابقه تاریخی دارد: برخی از بزرگترین انسانشناسان جهان، از فرانتس بواز و برانیسلاو مالینوفسکی تا کلود لوی-استراوس، ادموند لیچ و کلیفورد گیرتز، ابتدا در رشتههایی غیر از انسانشناسی تحصیل کردهبودند.
انتخاب دانشگاه و برنامه دکترا
برای دکترا کدام دانشگاه را انتخاب کنیم؟ جواب این است که «بستگی دارد». هر دانشگاهی ممکن است در زمینهای قوی باشد و در زمینه دیگر نباشد. ممکن است علاقه داشته باشید با استاد خاصی کار کنید که از قبل با کارهایش آشنایی داشتهاید و هیچ معیار دیگری در مورد دانشگاه برایتان اهمیت نداشته باشد. یا شاید روی استاد خاصی تعصب نداشته باشید ولی بخواهید به دانشگاهی بروید که علاوه بر گروه انسانشناسی، گروه تاریخ خوبی دارد که در آن یک استاد ایرانشناس قوی کار میکند. یا از طرف دیگر، شاید دوست داشته باشید به دانشگاهی بروید که مرکز مطالعات خاورمیانهاش قوی و معروف باشد، یا اینکه در مطالعات انسانشناختی محیط زیست یا اقتصاد سیاسی یا انسانشناسی پزشکی یا مطالعات خشونت و آسیبهای روحی شهرت داشته باشد. بیش از اینکه به ردهبندیهای غالبآ بیارزش دقت کنید، باید ببینید که کدام دانشگاهها مناسب علاقهها و تواناهاییهای خاص شماست.
برای انتخاب دانشگاه، اول لازم است که درک نسبتآ خوبی از علایق تحقیقی خود داشته باشید. خوشبختانه، بیشتر دانشگاههای معتبر، پایگاههای اینترنتی خوب و منظمی دارند که کلیه اطلاعات مورد نیاز برای شناخت دانشگاه، برنامههای دکترا، و اساتید فعال در دپارتمانهای مختلف را فراهم کردهاند. دیگر به عهده شماست که این پایگاههای اینترنتی را با دقت مطالعه کنید و در صورت لزوم با اساتید و دانشجویان مختلف ارتباط برقرار کنید و از آنها اطلاعات بیشتر کسب کنید. هرچه بیشتر با اساتید، علائق تحقیقی، و پروژههای دپارتمانهای انسانشناسی، و همچنین روابط این دپارتمانها با دپارتمانهای دیگر دانشگاه آشنا باشید، بهتر میتوانید خود را برای تهیه درخواست دکترا آماده کنید. بهعلاوه، برقراری ارتباط هوشمندانه با اساتید دانشگاههای مطلوبتان میتواند احتمال پذیرش شما را افزایش دهد؛ بسیاری از دانشگاهها تماس ایمیلی، تلفنی، و حضوری با اساتید را امتیازی مثبت تلقی میکنند.
هنگام مطالعه پایگاههای دانشگاهها، متوجه خواهید شد که برخی دانشگاهها برنامهها یا فعالیتهای میانرشتهای خوبی هم دارند که شاید به علائق خاص شما بخورند. به عنوان مثال، دانشگاه برکلی با همکاری دانشگاه کالیفرنیا در سانفرانسیسکو برنامه دکترای خوبی (http://anthropology.berkeley.edu/phdmedical.intro.html) در انسانشناسی پزشکی ارائه میدهد؛ برنامه انسانشناسی و تاریخ (http://www.lsa.umich.edu/history/idpah/) دانشگاه میشیگان در آنآربور معروف است و شایع است که دانشگاه دوک هم قرار است بهزودی چنین برنامهای راهاندازی کند. در هاروارد، دپارتمان انسانشناسی به همراه دپارتمان مطالعات بصری و محیطی از چند سال پیش امکان فیلمسازی اتنوگرافیک (http://www.fas.harvard.edu/~mediaant/mal_phd.html) را برای دانشجویان خود فراهم کرده است. همچنین، بعضی دانشگاهها در کنار انسانشناسی فرهنگی و اجتماعی، برنامههای مجزایی در انسانشناسی زبانشناختی دارند. دانشگاههای شیکاگو (http://anthropology.uchicago.edu/graduate/joint_degree.shtml) و میشیگان (http://www.lsa.umich.edu/anthro/linguistic_anthropology/) در این زمینه معروفاند.
اساتید معمولآ دانشجویان را تشویق میکنند که به بیش از یک دانشگاه درخواست پذیرش بدهند. این توصیه خوبیست. ولی اینکه دقیقآ به چه تعداد دانشگاه باید درخواست بدهید بستگی دارد به ارزیابیتان از اینکه در چه حد آمادگی دارید و اقبالتان برای قبولی در هر دانشگاه چقدر است. برای شروع، میتوانید بعضی از دانشگاههای معروفتر را بررسی نمایید و با توجه به علائق خود فهرستی از دپارتمانهای مطلوب خود تهیه کنید. برخی از دانشگاههای معروف و معتبر در رشته انسانشناسی، بدون ترتیب خاصی، از این قرارند: دانشگاه کالیفرنیا در برکلی (http://anthropology.berkeley.edu/)، دانشگاه میشیگان در آن آربور (http://www.lsa.umich.edu/anthro/)، دانشگاه شیکاگو (http://anthropology.uchicago.edu/index.html)، دانشگاه هاروارد (http://www.fas.harvard.edu/~anthro/)، دانشگاه کلمبیا (http://www.columbia.edu/cu/anthropology/)، دانشگاه استنفورد (https://www.stanford.edu/dept/anthropology/cgi-bin/web/)، دانشگاه پرینستون (http://www.princeton.edu/anthropology/)، دانشگاه ییل (http://www.yale.edu/anthro/)، دانشگاه کرنل (http://www.arts.cornell.edu/anthro/)، دانشگاه پینسلوینیا (http://www.sas.upenn.edu/anthro/)، دانشگاه نیویورک (http://anthropology.as.nyu.edu/page/home)، نیو اسکول (http://www.newschool.edu/nssr/subpage.aspx?id=9164)، دانشگاه شهر نیویورک (کیونی) (http://web.gc.cuny.edu/Anthropology/)، دانشگاه دوک (http://culturalanthropology.duke.edu/)، دانشگاه جانز هاپکینز (http://anthropology.jhu.edu/)، دانشگاه کالیفرنیا در لوسآنجلس (http://www.anthro.ucla.edu/)، دانشگاه کالیفرنیا در ساندیگو (http://www.anthro.ucsd.edu/)، دانشگاه واشنگتن (http://depts.washington.edu/anthweb/)، دانشگاه تگزاس در آستین (http://www.utexas.edu/cola/depts/anthropology/) و دانشگاه اموری (http://www.anthropology.emory.edu/).
برای دیدن لیست کاملتری از برنامههای کارشناسی ارشد و دکترای انسانشناسی در دانشگاههای آمریکا و مقایسه آنها براساس معیارهای مختلف، میتوانید پایگاه phds.org را مطالعه نمایید (http://graduate-school.phds.org/phd/anthropology).
کمکهزینه تحصیلی
تحصیل در آمریکا ارزان نیست و بدون کمکهزینه چهبسا غیرممکن باشد. خوشبختانه دانشگاههای زیادی هستند که به دانشجویان دکترای خود، و در موارد نادر به دانشجویان کارشناسی ارشد، بورس و کمکهزینههای خوبی ارائه میدهند. بهترین راه برای کسب اطلاع در این مورد مطالعه پایگاه اینترنتی خود دانشگاهها و صفحات کمکهزینه (financial aid) آنهاست. ولی بهطور کلی، باید بدانید که دانشگاههای خصوصی از منابع گستردهتری برای تامین دانشجویانشان برخوردارند. در بعضی از این دانشگاهها، همه دانشجویان دکترای انسانشناسی صرفنظر از ملیتشان بورس کامل تحصیلی دریافت میکنند. از طرف دیگر، دانشگاههای «عمومی» بهطور کلی منابع کمتری دارند و ممکن است نتوانند به همه دانشجویان بهصورت یکسان کمکهزینه تحصیلی ارائه دهند، و گاهی حتی ممکن است به بعضی از دانشجویانشان هیچ کمکهزینهای تعلق نگیرد. دانشگاههای برکلی و میشیگان هرچند دوتا از بهترین دپارتمانهای انسانشناسی را در خود جای دادهاند، چنین هستند. البته این تفکیک همیشه صادق نیست: مثلآ دانشگاه نیو اسکول که دانشگاهی خصوصیست به کمبود منابع مالی مشهور است و تقریبآ هیچ دانشجویی در آنجا بورس تحصیلی کامل دریافت نمیکند. در آمریکا، شهروندان آمریکایی میتوانند برای پرداخت هزینههای تحصیلی خود از وزارت آموزش و پرورش وام دریافت کنند. کسانی که بورس تحصیلی کامل دریافت نمیکنند یا مخارجشان از کمکهزینه دانشگاه بیشتر است ممکن است به چنین وامهایی روی بیاورند. ولی اکثر دانشجویان خارجی چنین فرصتهایی ندارند. بنابراین هنگام درخواستدادن برای دکترا دقت کنید که چه فرصتهای بورس و کمکهزینهای در دانشگاه مورد علاقهتان فراهم است.
یک «بسته» کمکهزینه تحصیلی خوب ممکن است به شکل زیر باشد:
سال اول تا پنجم تحصیل: معافیت از پرداخت شهریه، هزینه ثبتنام، و بیمه درمانی
سال اول و دوم: کمکهزینه ماهانه $1,900.00 برای ده ماه سال تحصیلی، و مقداری مشابه برای دو ماه تابستان
سال سوم و چهارم: کمکهزینه معادل ماهانه $1,900.00 در ازای کار بهعنوان کمک مدرس یا کمک محقق (TA و RA). بعضی دانشگاهها در سال سوم و چهارم هم مانند دو سال اول کمکهزینه را بلاعوض پرداخت میکنند.
سال پنجم: کمکهزینه معادل ماهانه $1,900.00 برای تکمیل پایاننامه
این بسته صرفآ یک نمونه است؛ هر دانشگاهی سیاستهای خاص خود را دارد و مقدار ماهانه کمکهزینه هم ثابت نیست. ضمنآ باید توجه کنید که معمولآ دانشگاهها برای تحقیق میدانی (که معمولآ یک سال یا بیشتر طول میکشد و بین سالهای سوم و چهارم، یا چهارم و پنجم تحصیل رخ میدهد) مقدار مشخصی تعیین یا تضمین نمیکنند و درخواست کمکهزینه برای این بخش از تحصیل را بهعهده خود دانشجو میگذارند تا به مراکز مختلف در داخل و خارج دانشگاه مراجعه کند. به غیر از این منابع، معمولآ فرصتهای دیگری هم، چه درون دانشگاه و چه بیرون آن، برای دریافت کمکهزینه برای مراحل مختلف دکترا وجود دارد که هر دانشجو به تدریج با آن آشنا میشود.
موضوع ویزا
دانشگاههای آمریکا هنگام اعطای پذیرش به ملیت یا وضعیت ویزای دانشجو توجهی نمیکنند. دریافت ویزا، هرچند با حمایت دانشگاه میزبان انجام میشود، در نهایت بهعهده خود دانشجوست و تابع شرایط مختلف، و بهخصوص وضعیت سیاسی بین آمریکا و کشور محل تابعیت متقاضیست. با وجود اینکه روابط سیاسی ایران و آمریکا در حالت مطلوبی نیست، دریافت ویزای تحصیلی غیرممکن نیست. در این مورد بهتر است با مسؤولان ذیصلاح در دانشگاه و سفارتخانههای مرتبط مشورت نمایید.
ملزومات درخواست پذیرش دکترا
دپارتمانهای انسانشناسی در آمریکا معمولآ فقط برای ترم پاییز (شروع در اواخر اوت یا اوائل سپتامبر) دانشجوی جدید میپذیرند. بهاین ترتیب، مهلت تحویل درخواست پذیرش معمولآ بین اواسط دسامبر و اوائل ژانویه قبل از سال جدید تحصیلیست. مثلآ برای پذیرش در سپتامبر 2009 باید درخواست خود را قبل از دسامبر 2008 یا ژانویه 2009 بفرستید. این مهلت در دانشگاههای متفاوت فرق میکند. اطلاعات مهلت درخواست و تمام اطلاعات دیگر مورد نیاز برای درخواست پذیرش در صفحات admissions پایگاه اینترنتی دپارتمان یا دانشگاه مورد نظر موجود است. در سالهای اخیر، اکثر و شاید تمامی دانشگاهها درخواستهای پذیرش را صرفآ بهصورت آنلاین میپذیرند، هرچند بعضی از قسمتهای درخواست، مانند ارسال ریزنمرات و (در بعضی موارد) توصیهنامه اساتید، باید بهصورت پستی انجام شود. هر دانشگاه مبلغی را هم برای بررسی درخواستنامهها طلب میکند که معمولآ باید بهصورت آنلاین و از طریق کارت اعتباری پرداخت شود، هرچند درصورت عدم امکان، راههای دیگر پرداخت هم ممکن است.
معروف است که در روند پذیرش دانشجو، دو گروه دخیلاند: گروه پذیرش در دانشکده و کمیته پذیرش در دپارتمان مربوطه (مثلآ دپارتمان انسانشناسی). مسؤولان پذیرش در دانشکده سروکارشان بیشتر با ملزومات کلیست: آیا متقاضی تمام مدارک مورد نیاز را فرستاده است؟ آیا نمره TOEFL او کافیست؟ آیا مدرک کارشناسی او واقعیست یا شائبه جعلیبودن آن وجود دارد؟ هنگامی که متقاضیان از صافی اولیه دانشکده میگذرند، بررسی و تصمیمگیری درموردشان بر عهده کمیته پذیرش دپارتمان است. اعضای اصلی این کمیته گروهی از اساتید دپارتمان هستند که تمامی پروندههای درخواست را مطالعه میکنند و در مورد آنها نظر میدهند. کمیته سپس تشکیل جلسه میدهد و گروه جدید دانشجویان را انتخاب میکند. باید توجه کنید که از دید کمیته پذیرش، بعضی از اجزای درخواستنامه، بهخصوص مقاله «شرح اهداف آکادمیک» (statement of purpose) از بقیه مسائل، مانند نمره TOEFL، GRE و حتی ریز نمرات، بسیار مهمتر است.
هر بسته درخواست پذیرش دکترا معمولآ از اجزای زیر تشکیل شده است:
• شرح اهداف آکادمیک، یا statement of purpose - این بخش از درخواستنامه بیشک مهمترین قسمت درخواست پذیرش شماست و باید بیشترین وقت و تلاش خود را برای نوشتن آن صرف کنید. بیاغراق میتوان گفت که احتمالآ باید چندین ماه صرف نوشتن و ویرایش نسخههای متعدد این مقاله نمایید، آنرا به اساتید و دوستان خود و حتی، در مراحل نهاییتر و درصورت تمایل، به تعدادی از اساتید دانشگاهی که به آن درخواست میدهید، نشان دهید، در مورد نظرات اصلاحی آنها خوب فکر کنید، و باز هم به پالایش و پیرایش مقاله بپردازید تا اینکه تبدیل به نسخه قابل قبولی شود.
شرح اهداف آکادمیک معمولآ، با کمی تغییر بین دانشگاههای مختلف، یک مقاله 1,000 تا 1,500 کلمهایست. در این مقاله، پروژه دکترای پیشنهادی خود را شرح میدهید، از قابلیتها و سوابق تحصیلی و حرفهای خود، و همچنین مشخصاتی که شما را در انجام این پروژه یاری خواهند داد میگویید (مانند دانش زبانهای مختلف، ارتباط نزدیک با شبکهها یا گروههای اجتماعی که قصد تحقیق در میان آنها دارید، و سابقه کار حرفهای میان اعضای این گروهها)، و توضیح میدهید که چرا میخواهید این پروژه را در این دانشگاه بهخصوص انجام دهید. برای نوشتن شرح اهداف، باید حداقل اطلاعاتی مقدماتی از بحثهای نظری و نوشتههای اتنوگرافیک در زمینه مورد علاقه خود داشته باشید. بنابراین ممکن است لازم باشد که از ماهها قبل مطالعات خود را در این زمینه گسترش دهید. ضمنآ، ضروریست که از پرسشها و گرایشهای نظری مطرح در انسانشناسی سالهای اخیر در آمریکا کمی آگاهی داشته باشید تا بتوانید سؤالهای نظری خود را در مورد موضوع مورد علاقهتان با توجه به این پرسشها و گرایشهای کلیتر تنظیم کنید. بالاخره، باید بهاندازهای در مورد دانشگاه و اساتید مورد علاقهتان بدانید که بتوانید کمیته پذیرش را قانع کنید که نهتنها شما برای دپارتمان آنها مناسب هستید، که دپارتمان آنها هم برای شما مناسب است. در این زمینه از کلیگویی بهشدت پرهیز کنید: گزارههایی از قبیل «دانشگاه شیکاگو معروفترین دپارتمان انسانشناسی جهان را در خود جای دادهاست و من هم بههمین دلیل میخواهم آنجا تحصیل کنم» نسخه خوبی برای شکست است. حتمآ این بخش از شرح اهداف آکادمیکتان باید در هر درخواستنامهای که میفرستید متفاوت باشد (یعنی نمیتوانید دقیقآ همان دلایلی را که تحویل برکلی میدهید به پرینستون هم ارائه دهید، وگرنه استدلالتان قابل قبول نخواهد بود). بالاخره، میگویند که برای تضمین موفقیت، باید طوری بنویسید که خوانندگان مقاله شما در همان پاراگراف اول مجذوب پروژهتان شوند. هریک از اساتید کمیته پذیرش باید دهها درخواستنامه بخوانند، و اگر در پاراگراف اول شرح اهداف شما عاشق پروژهتان نشوند، یا تا نیمه صفحه دوم هنوز ندانند میخواهید چهکار کنید یا پرسشهای نظریتان چیست، احتمالآ بختی برای موفقیت نخواهید داشت. بنابراین هیجانانگیز، محکم، و مستدل بنویسید.
بالاخره، همه میدانند که شرح اهداف آکادمیک شما دقیق نخواهد بود، و هیچکس شما را بعدآ ملزم به اجرای موبهموی پروژه پیشنهادیتان نخواهد کرد. منظور از این مقاله بیش از هرچیز این است که به اعضای کمیته پذیرش ثابت کنید که پروژه خوب و جالبی میتوانید تعریف کنید، توانایی اجرای آنرا دارید، و دانشگاه مطلوبتان میتواند شما را در این زمینه یاری کند.
• توصیهنامه، یا recommendation – دانشگاهها معمولآ از شما دو یا سه توصیهنامه میخواهند. بهتر است این نامهها بهدست اساتیدی نوشتهشوند که شما را از نزدیک میشناسند و، بهعلاوه، حاضرند قویا شما را حمایت و سفارش کنند. اگر بهتعداد کافی استاد حامی ندارید، میتوانید از رئیس خود در محل کارتان توصیهنامه بگیرید، ولی معمولآ میگویند که حداقل یکی از نامهها باید از استادتان، و ترجیحآ از استاد راهنمایتان باشد.
• رزومه کاری و تحصیلی – بعضی از دانشگاهها از شما رزومه میخواهند. اگر چنین است، سعی کنید در رزومه خود سوابق تحصیلی و کاری خود، و همچنین تواناییها و قابلیتهایی که بهنوعی برای تحصیل دکترایتان مفید است، پررنگ کنید. دانش زبانهای مختلف و سابقه کارهای متنوع و جالب بسیار مؤثر هستند.
• نمونه نوشتاری، یا writing sample – بعضی از دانشگاهها از شما میخواهند که نمونهای از نوشتههایتان را، چه منتشرشده و چه نشده، به زبان انگلیسی برای آنها بفرستید. با خواندن نمونه نوشتاری، کمیته پذیرش با سبک نوشتن و بحثکردن شما آشنا میشود و قابلیت نوشتن و تحقیق شما را برای مقطع دکترا میسنجد. اگر کار منتشرشده خوبی به زبان فارسی، بهخصوص در ژورنالهای آکادمیک، دارید، میتوانید آنرا ترجمه کنید و بفرستید. در ردههای بعدی، میتوانید مقالههای روزنامهای، یا فصل کوتاهی (در حد 20 تا 30 صفحه) از پایاننامه، یا یک مقاله خوب که برای درسی در دانشگاه نوشتهاید، برای آنها ارسال کنید.
• سابقه تحصیلی و ریز نمرات – تمام دانشگاهها بدون استثنا از شما مدارک رسمی تحصیلی، از جمله ترجمه رسمی مدرک و ریزنمرات، خواهند خواست. داشتن معدل بالا میتواند احتمال پذیرشتان را بالا ببرد، ولی اهمیت این بخش بسیار کمتر از موارد بالاست.
• نمره TOEFL – معمولآ دانشگاههای آمریکا از شما نمره TOEFL میخواهند و امتحانهای دیگر را نمیپذیرند. برای حصول اطمینان، حتمآ صفحه admissions را در دانشگاه مورد نظر مطالعه نمایید.
• نمره GRE – اکثر دانشگاهها از شما نمره امتحان GRE هم میخواهند. این نمره برای کمیته پذیرش دپارتمان اهمیت زیادی ندارد، ولی گروه پذیرش دانشکده بدون آن پرونده شما را به دپارتمان انسانشناسی نخواهد فرستاد. میگویند که در دانشگاههایی که منابع مالی محدودتری دارند، نمره GRE بالاتر احتمال دریافت بورس تحصیلی را افزایش میدهد.
سخن آخر
پذیرش گرفتن برای تحصیل دکترا در آمریکا، مانند بسیاری از کشورهای دیگر، کار سادهای نیست. برای موفقیت باید از ماهها قبل برنامهریزی کنید، تلاش و دقت بسیار زیادی بهخرج دهید، و بیشترین حد هوش، ذکاوت، و سماجت خود را بهکار ببندید. خوشبختانه، تجربه نشان داده است که این کار ممکن است و موفقیت بههیچ وجه دور از دسترس نیست. امیدوارم توصیههای این مقاله کمی در این راه مفید واقع شود.