چنین مفهومی در علوم اجتماعی، مفهومی رایج نیست و ظاهرا چندان توجهی را در میان نظریه پردازن بر نیانگیخته است. البته اصولا باید توجه اشته باشیم که حتی خود مفهوم «هویت» در علوم انسانی بیشتر، مفهومی «روان شناختی» است تا مفهومی جامعه شناختی و هنوز هم بسیاری از جامعه شناسان و حتی انسان شناسان با تردید و به میزان اندکی از آن سخن می گویند. و آنجا نیز که به چنین مفهومی می رسند برای آنکه خود را از روبکردها و گفتمان های روان شناختی تفکیک کنند، تلاش می کنند بیشتر از «هویت های جمعی» یا «هویت های اجتماعی» و یا حتی به صورتی دقیق تر از یکی از اشکال این هویت ها همچون «هویت قومی» ، «هویت خانوادگی» و غیره بحث کنند و نه از هویت به طور عام و نه به خصوص از هویتی که درسطح فردی تعریف یا مشاهده شود...

ابتدا باید تاکید کرد که تعداد کسانی که در ایران فارسی زبان مادری شان است بنا بر مطالعات انجام شده از سایر زبان های ایرانی بیشتر است ( در حدود 50 درصد)، سپس آنکه برای آنکه زبانی به صورت زبان میانجی دربیاید، لزوما نباید به معیار های کمی توجه داشت. آنچه اهمیت بیشتری دارد رابطه این زبان با قدرت سیاسی در طول یک محور تاریخی دراز مدت و میزان نفوذ بالقوه یا بالفعلی است که یک زبان باز هم به لحاظ تاریخی یا در چشم اندازهای کنونی و آتی می تواند داشته باشد...

گمان من آن است که بازسازی هویت ملی از طریق هر گونه ابزار فرهنگی در آینده ای که ما در نظام شبکه ای جهان پیش رو داریم کار بسیار مشکلی است. در واقع، جهان هر چند «تکثر فرهنگی» و حتی به نوعی «جماعت گرایی های فرهنگی» را می پذیرد، اما ، این موارد را عموما در چارچوب نظام های «درهم آمیخته» و «ترکیبی» می پذیرد و برای چنین فضاهایی امکان بقا به وجود می آورد...

همانگونه که در امروزه در تمام دموکراسی های پرسابقه از ایالات متحده و فرانسه و بریتانیا گرفته تا آلمان و ایتالیا این کار انجام می گیرد و به خصوص در تمام طول قرون شانزده تا نوزده و به ویژه از قرن نوزده به این سو از خلال رومانتیسم ادبی اروپایی انجام گرفت. رمان اروپایی، داستان ها و حتی روایت های اروپایی و شاید حتی بتوان همچون میرچیا الیاده از این هم پیشتر رفت و ادعا کرد که حتی روایات للحاد گرایانه اروپایی، دارای بعد دینی هستند...

پرسشی که در اینجا مطرح شده است به دلایل بسیار ، پرسش های بی نهایتی را در خود دارد و بنابراین شاید پاسخ به آن بهر صورت پرسشگر را راضی نکند، ولی بهر تقدیر این اصلی است که در این صفحه پیش گرفته شده است که به پرسش ها در حد توان پاسخ داده شود ولی این پاسخ ها به هیچ رو قطعی فرض نشوند. ابتدا بگوئیم که حرکت پرسشگرانه ای که در اینجا می بینیم عمدتا در چارچوب زبانی است که بیشتر در قالب های شناخت عقل عام و دانش عمومی قابل تعریف است.

زمانی که از جوامع سنتی صحبت می کنیم در یک ابهام قرار داریم این جوامع در مجموعه ای قرار می گیرند که باید به آن لااقل صفت «پیش صنعتی» را داد. امروز می توان ادعا کرد تقریبا اجماعی بزرگ وجود دارد که با ورود جوامع انسانی به دوران مدرنیته و پس از آن به دنباله این دوران یعنی پسامدرنیته یا دوران پسا صنعتی، همه چیز در زندگی انسان ها ، در دیدگاه ها، در رفتارهایشان با یکدیگر و با محیطشان تغییر کرده است.

رنگ یک پدیده طبیعی است یعنی مشخصه ای که می توان آن را با گروهی از مولفه های فیزیکی تعریف کرد و بنابراین لزوما ارتباطی با ذهنیت انسان ندارد، همانگونه که فرضا مشخصاتی همچون جامد یا مایع بودن و میزان آنها لزوما ربطی به ذهنیت انسان ندارد

بهتر است هر چه زودتر از یک توهم بسیار سخت بیرون بیائیم و آن اینکه ظاهرا ما در بازار جهانی، فرهنگ جهانی یا در فرایند جهانی شدن نیستیم و قرار است یک روز وارد این فرایند شویم یا به آن بپیوندیم. و آن روز ظاهرا وضعیت بهتری خواهیم داشت.

ابتدا باید ببینیم منظور از سنت «متحجر» چیست؟ به نظر می رسد که این واژه همچون بسیاری دیگر از واژگانی که ما به کار می بریم دچار ابهام معنایی است. اما ظاهرا معنایی که بیشترین اجماع را در زبان متعارف تحصیلکردگان از این واژه وجود دارد، نوعی از سنت گرایی است که معتقد به عدم تغییر تقریبا مطلق رسوم و باورهای قدیمی است و هر گونه نوآوری مادی و معنوی را در سبک های زندگی و در باورها نفی میکند.

پاسخ به این پرسش بسیار مشکل است. در واقع خطری که دائما ما را ( یعنی هر کسی یا گروه و نهادی ) که در موقعیت تصمیم گیری قرار می گیرد، تهدید می کند، آن است که رویکرد و دیدگاه فردی یا گروهی خود را که حاصل یک تجربه منحصر به فرد است با رویکرد های جمعی و همگانی ( در معنای نسبی کلمه) یکی بگیرد و بر اساس این توهم، تصمیم گیری کند.